WSKAZANIA SZCZEGÓŁOWE DOTYCZĄCE ŻYWIENIA DZIECI W POSZCZEGÓLNYCH OKRESACH ŻYCIA ŻYWISNIE NIEMOWLĄT*
Aby dziecko jadło z apetytem i normalnie trawiło,
należy już od urodzenia przyzwyczajać je do regular-
nego przyjmowania pokarmów w stałych odstępach cza-
su oraz do zachowywania przerwy nocnej.
Przerwy między posiłkami niemowląt do 4. miesiąca
włącznie powinny wynosić 3 godziny, od 5. miesiąca —
372 godz., a najwięcej 4 godziny.
Przerwa nocna w pierwszych tygodniach życia powin-
na wynosić 6 godzin, a od 2. miesiąca już 9 godzin.
V/ związku z tym w pierwszym miesiącu życia nie-
mowlę karmimy w godzinach: 6., 9., 12., 15., 18., 21.,
24. i uzyskujemy 6-godzinną przerwę nocną. W drugim
miesiącu opuszczamy karmienie nocne o godzinie 24.
i uzyskujemy 9-godzinną przerwę nocną.
O przejściu z 7 karmień na dobę na 6 w pierwszym
miesiącu należy rozstrzygać indywidualnie, gdyż są nie-
54 mowlęta (zarówno słabsze, jak i silne), które domagają
się 7 karmień do końca pierwszego miesiąca, co obja-
wia się płaczem, niespokojnym snem i częstym budze-
niem się w nocy. Niemowlęta te w drugim miesiącu
„godzą się" zupełnie spokojnie na 6 karmień.
W żadnym jednak razie nie należy karmić niemowlę-
cia piersią, „gdy tylko zapłacze", gdyż zarówno prze-
karmienie, jak i nieregularne karmienie zawsze prowa-
dzi do zaburzeń w trawieniu i jest powodem psychicznej
dezorganizacji.
Jeśli zachowujemy przerwy między posiłkami oraz
przerwę nocną, to, po pierwsze, niemowlę lepiej i ener-
giczniej ssie, lepiej się „najada", mocniej i spokojniej
śpi do następnego karmienia, a poza tym przyzwyczaja
się do regularnego trybu życia.
Ponieważ niemowlę, zwłaszcza w pierwszych tygod-
niach życia, często z trudem wytrzymuje przerwy mię-
dzy posiłkami, można zawsze przesuwać godzinę kar-
mienia w granicach 15—30 minut, aby skrócić czas
„głośnego", niecierpliwego oczekiwania. Można także
podać mu do picia, zwłaszcza w czasie upału, lekko osło-
dzoną herbatkę, rumianek, wodę przegotowaną z cytry-
ną lub sokiem owocowym, lekki napar mięty lub koper-
ku włoskiego.
Pokarmem najlepszym, najbardziej dostosowanym do
potrzeb niemowlęcia jest pokarm matki, gdyż zawiera
wszystkie najważniejsze składniki konieczne do zacho-
wania zdrowia oraz prawidłowego rozwoju i wzrostu
dziecka. Fakt, że niemowlęta karmione w pierwszych
miesiącach swego życia prawie wyłącznie mlekiem matki
doskonale rozwijają się, upewnia nas, że jest to pod każ-
dym względem najlepszy pokarm dla niemowlęcia w tym
okresie.
Obecnie coraz więcej uświadomionych matek uważa
za swój największy obowiązek i za największą radość
karmienie swego dziecka piersią choćby tylko w pierw-
szych miesiącach życia, kiedy ustrój niemowlęcia jest
najbardziej wrażliwy na wszelkiego rodzaju zarazki
chorobotwórcze.
Dzieci karmione piersią lepiej rozwijają się fizycznie
i umysłowo, wcześniej zaczynają siadać, mówić, chodzić
itp. Poza tym niemowlęta karmione piersią mniej choru-
ją, rzadziej zapadają na infekcje kataralne, jak katar no-
sa, kaszel, zaczerwienienie gardła itp., a także na biegun-
ki letnie, na zapalenie ucha środkowego itp. P.ównież
• Przedstawiona metodyka żywienia niemowląt opracowana jest
na podstawie wytycznych Instytutu Matki i Dziecka.
50
śmiertelność wśród niemowląt karmionych mlekiem
matki jest niższa.
Widzimy więc, jak bardzo ważne dla zdrowia dzieci
jest karmienie piersią. Matki, które o tym nie wiedzą,
zbyt często rezygnują z naturalnego karmienia własne-
go dziecka, łatwo godząc się na odżywianie sztuczne.
Stwierdzono przy tym niezmiernie ważne zjawisko, że
rzeczywista niemożność karmienia piersią zdarza się bar-
dzo rzadko. Tylko nieliczne choroby matki stanowią istot-
/ ne przeciwwskazania dla karmienia piersią. O przejściu
niemowlęcia na odżywianie sztuczne w każdym jedna z
wypadku powinien decydować lekarz.
Poza rzeczywistą niemożnością karmienia piersią mo-
gą istnieć inne trudności ze strony matki, do których
można zaliczyć: niedostateczną wydajność piersi w pierw-
szych tygodniach po porodzie, trudne wydzielanie po-
karmu, wklęsłą lub płaską brodawkę, pęknięcie brodawki
lub stan zapalny gruczołu mlekowego.
Trudności ze strony dziecka stanowią: zajęcza warga,
wilcza paszcza i wcześniactwo.
51
W żadnym z wymienionych przypadków nie wolno
zaprzestać karmienia piersią, ponieważ systematyczne,
wytrwale stosowanie zaleconych przez lekarza środków
prowadzi przeważnie do usunięcia trudności i umożliwia
karmienie mlekiem matki.
W wymienionych przypadkach (z wyjątkiem pierw-
szych dwóch) niemowlę karmimy najczęściej pokarmem
ściąganym, zagotowanym przed podaniem (mleko należy
zagotować dlatego, że w czasie ściągania może ono, nawet
przy zachowaniu ostrożności, ulec zanieczyszczeniu; tylko
przy wyjątkowo ostrożnym postępowaniu można mleka
nie gotować).
Niektóre matki pracujące często mówią, że „nie mają
czasu" na karmienie piersią — zastanówmy się więc, co
zajmuje więcej czasu, czy podanie piersi dziecku, czy też
kupowanie produktów do przyrządzania mieszanek, mycie
i wyjaławianie naczyń, buteleczek, dokładne odważanie
i odmierzanie poszczególnych składników pożywienia, go-
towanie, studzenie, przechowywanie, podgrzewanie mie-
szanek itp.
Widzimy więc, że nawet i z tego względu bardziej
wskazane jest karmić niemowlę piersią, nawet przy pew-
nych trudnościach organizacyjnych (w czasie nieobecnoś-
ci matki niemowlę może otrzymywać po 3 miesiącach
kaszkę mannę na mleku, zupę jarzynową itp., a posiłki.
z piersi dostawać przed wyjściem matki do pracy i po jej
przyjściu). Jeśli zachodzi nawet konieczność przygotowa-
nia jednej czy dwu porcji mieszanki, to nie jest to tak
absorbujące jak przygotowanie sztucznego pokarmu na
cały dzień.
Rozpatrzmy więc najważniejsze zalety
mleka kobiecego.
Mleko kobiece:
1) jest jałowe, tzn. nie zawiera bakterii chorobo-
twórczych;
52
2) jest zawsze świeże, czyste, nie zmienione ł go-
towe do spożycia;
3) ogrzane do temperatury ciała;
4) zawiera bardzo łatwo strawne i najlepiej przy-
swajalne białko;
5) zawiera bardzo łatwo strawny tłuszcz, (kuleczki
tłuszczu w mleku kobiecym są kilkanaście razy
mniejsze niż w mleku krowim, co ułatwia ich
trawienie);
6) zawiera witaminy w stanie nie zmienionym,
a zwłaszcza witaminy C i A; nie są one poddawa-
ne żadnym manipulacjom (przelewanie mleka, ce-
dzenie, gotowanie, przechowywanie, podgrzewa-
nie itp.);
7) zawiera fermenty ważne dla trawienia tłuszczów
i węglowodanów oraz niektóre ciała odpornoś-
ciowe.
Z tego też względu mleko krowie, czy też mleko kozie
nie może zastąpić w zupełności mleka kobiecego. Każde
z nich jest najbardziej odpowiednie dla potrzeb danego
gatunku — cielęcia czy koźlęcia — a nie dziecka.
Poza tym, że mleko krowie ma inny skład aniżeli mle-
ko kobiece (a mleko kozie sprzyja rozwojowi niedokrwi-
stości u niemowląt), bywa ono często zakażone różnego
' rodzaju zarazkami chorobotwórczymi. Zarazki te dostają
się do mleka, jeżeli krowa jest chora, jeśli dojarka nie
myje krowy i rąk przed dojeniem, jeśli nie dość dokład-
nie myje naczynia, nie zestrzykuje oddzielnie pierwszej
porcji mleka, przechowuje mleko nie przykryte itp.
Aby zapewnić niemowlęciu własny pokarm, każda mat-
ka musi przykładać dziecko do piersi regularnie, najlepiej
co 3 godziny, zaraz w pierwszych dniach po urodzeniu,
nawet gdyby pokarmu w pierwszych dniach nie miała
i nawet gdyby dziecko nie miało jeszcze wyrobionego
odruchu ssania. Jeśli dziecko nie umie ssać, a tym
53
samym nie opróżnia piersi, należy po każdym takim
„nieudanym ssaniu" mleko ściągnąć i po zagotowaniu
nakarmić tym mlekiem niemowlę.
Poza tym każda matka musi mieć głębokie przeświad-
czenie, że tak jak inne matki, może wykarmić swoje
dziecko piersią i zapewnić mu ten najlepszy dla niego
i najłatwiej strawny pokarm. Okazało się na podstawie
obserwacji, że matka, która wierzy, iż będzie miała dużo
pokarmu, ma pokarm, a matka, która wmawia w siebie,
że pokarm jej ginie, rzeczywiście pokarm traci. Dowodzi
to, jak wielki jest wpływ ośrodkowego układu nerwowe-
go na wydzielanie pokarmu.
Kobieta karmiąca musi odżywiać się prawidłowo. Że-
by móc zapewnić niemowlęciu dostateczną ilość wartoś-
ciowego pokarmu, musi sama odżywiać się obficiej niż
normalnie (patrz str. 187).
Najbogatsza oferta
gzymsy w Polsce!