Wyniki licznych badań naukowych i zebrane obser- wacje wykazały ponad wszelką wątpliwość ścisłą zależ- ność między sposobem odżywiania a rozwojem fizycznym i psychicznym dziecka. Dzieci niedożywione lub niewłaściwie żywione często chorują, gdyż nie otrzymują w pożywieniu tych wszyst- kich składników, które są niezbędne do budowy i nor- malnego funkcjonowania organizmu. Możemy więc przy nieprawidłowym odżywianiu dziecka spotkać się ze zja- wiskiem głodu ilościowego, wynikającego z podawania niedostatecznej ilości pożywienia, jak i z głodem jakościo- wym — wynikającym z braku w pożywieniu wielu nie- zbędnych składników. Jeżeli chodzi o niemowlęta, może tu więc wchodzić w grę niewłaściwe dawkowanie mieszanek, nadmierne rozcieńczanie mleka, niewystarczająca ilość pokarmu matki, jak też i zbyt późne podawanie witamin, soków, jarzyn, żółtka, mięsa itp., a także odżywianie jednostron- ne — kilku powtarzającymi się stale produktami, lub wreszcie odżywianie przez dłuższy czas wyłącznie mle- kiem. Z obecnych badań naukowych wiemy, że do normalne- go funkcjonowania organizmu niezbędnych jest około 40 składników zawartych w produktach spożywczych, cho- ciaż ogólna ilość tych substancji, z których organizm 7 korzysta w swych procesach życiowych, dochodzi do 60 (według opinii fizjologów żywienia). Aby dostarczyć or- ganizmowi tych składników, należy żywić się w sposób urozmaicony, to znaczy spożywać produkty różnorodne, gdyż tylko wtedy jest pewność, że zostanie pokryte za- potrzebowanie ustroju na wszystkie składniki (nie ma produktów o identycznym składzie). Niewłaściwe odżywianie dziecka może być powodem: krzywicy, próchnicy zębów, niedokrwistości pokarmowej, hipotrofii (ogólne niedożywienie i związany z tym duży niedobór wagi i wzrostu — stan taki jest nazywany przez wielu pediatrów hipotrepsją) oraz różnego rodzaju awitaminoz i hipowitaminoz, wynikających z braku czy niedoboru witamin w pożywieniu. Na przykład brak wi- taminy C powoduje gnilec, czyli szkorbut, brak witaminy A staje się przyczyną ślepoty zmierzchowej (zwanej ku- rzą ślepotą), a brak witaminy D — krzywicy. Dzieci źle odżywiane wykazują również zmniejszoną odporność na choroby zakaźne, częściej zapadają na in- fekcje kataralne i grypy. Z tego też względu medycyna współczesna przywiązuje ogromną wagę do racjonalnego odżywiania dzieci, gdyż widzi w nim potężny czynnik korzystnego ich rozwoju, jak i dobrego stanu zdrowia. Tylko silny organizm umie się skutecznie bronić przed chorobą, a jeśli nawet zacho- ruje, to szybciej chorobę pokonuje. Poza tym w wielu schorzeniach sposób odżywiania decyduje o wynikach leczenia. Dzieje się tak dlatego, że pożywienie dostarcza dziecku nie tylko tych skład- ników, które są zasadniczym budulcem tkanek i kośćca, ale także wielu substancji niezbędnych do odżywiania całego ustroju, a więc także i ośrodkowego układu ner- wowego. Należy przy tym pamiętać, że niektóre wita- miny i składniki mineralne działają na ustrój już w daw- 3 kach miligramowych, mikrogramowych, a nawet ślado- wych *, dlatego jest takie ważne nie tylko to, ile spoży- wamy produktów, ale także jakie produkty.