Odżywianie niemowląt
Jakość i czystość mikrobiologiczna mleka, zakażenia wtór-
ne mające miejsce przy przyrządzaniu mieszanek i kar-
mieniu oraz stopień uświadomienia matek z zakresu hi-
gieny osobistej i sanitarnej.
Poza tym pomimo dużego postępu, jaki osiągnęliśmy
już w zestawianiu pożywienia sztucznego dla niemowlę-
cia, nie znamy jeszcze takiej mieszanki, która wartością
i składem byłaby równa mleku kobiecemu (patrz str. 52).
Aby więc uzyskać jak najlepsze wyniki przy sztucznym
żywieniu niemowlęcia, musimy pamiętać, że do najważ-
niejszych czynników, niemal decydujących, należą:
1) mleko odpowiadające wszystkim warunkom dobrego
mleka, 2) czystość obowiązująca przez cały czas —■ cd
przygotowania mieszanki aż do nakarmienia dziecka.
Mleko przeznaczone dla niemowlęcia powinno pocho-
dzić od krów zdrowych, pozostających pod stałym nad-
zorem weterynaryjnym, i zawierać pełną ilość tłuszczu
i białka —■ taką, jaką otrzymujemy po udoju. Jeśli nie
mamy dla niemowlęcia mleka płynnego tak wysokiej ja-
kości i kontrolowanego bakteriologicznie, to należy stoso-
wać mleko w proszku pierwszego gatunku, produkowane
specjalnie dla niemowląt; mleko to posiada bezwzględ-
nie wyższą wartość niż mleko rynkowe, nie nadające się
dla niemowląt.
I. Wartość odżywcza dziennej ilości po- karmu:
K — 850 B — 29,7 g T — 31,6 g W — 109,0 g
II. Niemowlę karmi- my co 3,5 godz o godz. 6, 9.30, 13, 16.30, 20.
Taki sam rozkład godzin stosujemy do końca 1. roku życia.
II. Niemowlę karmi- my jak w 2. mie- siącu.
6 mies. od 6,6 do 7,2 830 kal (11/5 kal na 1 kg wagi ciula) 3X mieszanka III 150— 180 g na 1 porcję
II. Niemowlę karmimy jak w 2. miesiącu.
I. Wartość odżywcza dziennej ilości po- karmu K — 810 B — 28,6 g T — 28,0 g W —107,5 g
II. W razie potrzeby wprowadzić kasz- kę gęściejsza. (6 g kaszy na 100 g mleka).
III. W razie potrzeby zwiększyć porcje mieszanki i zupy o 30—40 g (do 180—220 g)
2 3 4 6 6. mies. od 7,2 do 7,8 893 kul. (1 15 kal. na 1 kg wagi ciulu) fi 2X IX mieszanka III w ilo ści 180—200 g na 1 porcjo sucharek z mle- kiem — 180 g na 1 porcję Sucharek z mlekiem str. 71 Mięso gotów. str. 105 Owoce
Mieszanka II bez mąki
mleko pełne (płynne) . . , W j woda 30 g cukier 7,5 fi (IV* płaskiej łyżeczki) Sposób wykonania: a) do odmierzonego mleka dodać cukier, wodę i razem zagotować; b) mieszanką napełnić wygotowane buteleczki i paste- ryzować w temperaturze 100° przez 10—15 minut. Mieszankę tę stosujemy dla noworodków najdłużej do końca 1. miesiąca. Uwaga: 1. Przy użyciu mleka w proszku na 100 g mieszanki bierzemy: 9 g mleka w proszku (tj. 3 płaskie łyżeczki do herbaty), 100 g wody i 7,5 g cukru. 2. 100 g mieszanki o podanym składzie posiada wartość 70— 75 kalorii i zawiera: białka 2,2 g, tłuszczu 2,3 j», węglowodanów 10,6 g. Mieszankę II stosujemy w tych samych ilościach co mleko kobiece, gdyż wartość energetyczna (kaloryczna) tej mieszanki jest bardzo zbliżona do wartości mleka kobiecego. Mieszanka II z mąką mleko pełne (płynne) . . . 70 g woda 30 g cukier 7,5 g (l'/« płaskiej łyżeczki) mąka 2 g (l płaska łyżeczka waży 3 fi) Sposób wykonania: a) mąkę rozprowadzić zimną wodą na jednolitą za- wiesinę, wlać na mleko wrzące i mieszając bez przerwy zagotować razem z cukrem (cukier należy dodawać do mieszanki pod koniec gotowania, aby uniknąć przypale- nia); b) mieszanką należy napełnić wygotowane buteleczki i pasteryzować w temp. 100° C przez 10—15 minut; c) jeśli mieszankę przygotowujemy wprost do spożycia, na 1 karmienie (nie na kilkunastogodzinne przechowa- nie), to należy mleko z mąką gotować 3—5 minut, na- stępnie zagotować mieszankę z cukrem, dopełnić wodą wrzącą w stosunku do 100 g przewidzianych w recepcie, wlać gorącą do wygotowanej buteleczki i po ostudzeniu do temp. ok. + 37° C podać niemowlęciu do spożycia (ubytek wody w czasie gotowania małych ilości mieszanki czy mleka dochodzi niekiedy do 40%>, zależnie od po- wierzchni naczynia, rodzaju paliwa, przyrządzonej ilości pokarmu itp.). Uwaga: 1. Przy użyciu mleka w proszku na 100 g mieszanki bierzemy 9 g mleka w proszku (tj. 3 płaskie łyżeczki do herbaty), 100 g wody, 7,5 g cukru i 2 g mąki. 2. 100 g mieszanki o podanym składzie posiada wartość około 80 kalorii i zawiera: białka 2,4 g, tłuszczu 2,3 g, węglowoda- nów 12 g. 3. Mieszankę tę stosujemy jako zasadniczą do 2. mies. włącz- nie, z tym że podawanie jej- kończymy faktycznie w 3. miesiącu, podając na przemian z mieszanką III.
Mieszanka III z mąką
mleko pełne (płynne) 100 g cukier 5g mąka 3 g S p o s ó b w y k o n a n i a : a) mąkę rozprowadzić częścią odmierzonego zimnego mleka na jednolitą zawiesinę, a pozostałe mleko nastawić do gotowania; b) na wrzące mleko wlać rozprowadzoną mąkę i mie- szając bez przerwy zagotować razem z cukrem (cukier dodać pod koniec gotowania); c) pasteryzować w buteleczkach jak mieszankę II. Jeśli mieszanką podajemy od razu do spożycia po przy- rządzeniu, co jest najbardziej korzystne dla niemowlęcia, to mleko i mąkę należy gotować 3—5 minut, a następnie zagotować mieszankę z cukrem. Mieszankę dopełnić wodą wrzącą do planowanej ilości (zgodnie z receptą na 100 g), wlać przez wyparzony lejek do wygotowanej butelki i zaraz po przestudzeniu podać niemowlęciu. Uwaga: 1. Przy użyciu mleka w proszku na 100 g mieszanki bierze- my: 14 g mleka (tj. 5 płaskich łyżeczek do herbaty), 100 g wody, 5 g cukru i 3 g mąki (zamiast mąki pszennej, wskazane jest stosowanie zamienne do mieszanek mąki kukurydzianej, ryżowej, owsianej, jęczmiennej, gryczanej itp., gdyż przy stałym podawa- niu mąki pszennej dzieci uczulają się na gluten) *. 2. 100 g mieszanki o podanym składzie posiada wartość około 95 kalorii i zawiera: białka 3,5 g, tłuszczu 3,3 g, węglowodanów 11,7 g.
Sposób przygotowania mleka płynnego z mleka w proszku:
mleko w proszku 14 g (5 płaskich łyżeczek do herbaty) woda 100 g Do odważonego mleka dodać niewielką ilość lekko pod- grzanej wody i rozetrzeć na jednolitą papkę. Następnie połączyć z pozostałą ilością wody wrzącej i mieszając gotować 3—5 minut (jeśli mleko przeznaczone jest na mieszankę pasteryzowaną, wystarczy zagotować je krótko wprost z mieszanką). Sprawdzić, czy w czasie gotowania nie ubyło zbyt du- żo wody przez wyparowanie; w razie potrzeby uzupełnić mleko wodą wrzącą do 100 g. Dla przyrządzenia większej ilości mleka należy odpo- wiednio zwiększyć ilość mleka w proszku i wody. 100 g mleka płynnego przygotowanego według podanej receptury posiada wrartość 65—67 kalorii i zawiera biał- ka 3,7 g, tłuszczu 3,5 g, cukru 5,3 g. Tak przygotowane mleko płynne należy traktować jako pełne, stanowiące produkt wyjściowy dla sporządzania mieszanek i potraw. , Uwaga: ■Wartość 100 g mleka pełnego płynnego o zawartości 3,3*4 tłuszczu, wynosi 60 kalorii; ilość ta zawiera 3 g białka. Wartość 100 g mleka rynkowego standaryzowanego, o zawar- tości 2,5% tłuszczu, wynosi tylko 53 kalorie; zawartość białka 3 g. Ponieważ przewód pokarmowy każdego niemowlęcia, a zwłaszcza karmionego sztucznie, jest bardzo wrażliwy na wszelkiego rodzaju czynniki szkodliwe, toksyny i za- każenia bakteryjne, przyrządzając mieszanki musimy przestrzegać następujących re- guł: a. Używać produkty tylko najlepszego gatunku i bar- dzo świeże. b. Naczynia przeznaczone dla niemowlęcia rnyć bardzo starannie, oddzielnie od naczyń dorosłych i parzyć jc przed użyciem wodą wrzącą, a najlepiej wygotować. c. Butelki przeznaczone na mieszankę wygotowywać przynajmniej 1 raz na dobę, a po nakarmieniu niemowlę- cia buteleczkę i smoczek zaraz umyć, najpierw wodą zim- ną, -a potem ciepłą, aż do uzyskanie widocznej (mecha- nicznej) czystości. d. Smoczek starannie umyty i wygotowany przechowy- wać w słoiku lub szklance, przykryty. W czasie wygoto- wywania smoczek przycisnąć małym spodeczkiem lub pokryweczką, aby jego wnętrze wypełniło się wodą. e. Naczynia niemowlęcia przechowywać w specjalnej szafce lub na półeczce, przykryte czystym płótnem lub kilkakrotnie złożoną gazą. f. Mieszanki przyrządzać tylko na 1—2 posiłki (zwłasz- cza jeśli przyrządzamy je z mleka w proszku) i przecho- wywać w chłodnym miejscu. Jeśli przyrządzamy mie- szanki z mleka płynnego (otrzymywanego tylko 1 raz dziennie, np. rano), to należy przygotować je od razu na całą dobę i przed przechowaniem poddać wysokiej paste- ryzacji. W tym celu buteleczki napełnione porcjami mie- szanki (bardzo starannie przedtem umyte i przynajmniej raz na dobę wygotowane) owiązujemy pergaminem, wsta- wiamy do garnka (na którego' dno wkładamy deseczkę lub papier), nalewamy tyle wody, aby buteleczki pewnie stały, nakrywamy garnek pokrywką i podgrzewamy. Gdy woda zawrze, mieszanki w temperaturze wrzenia wody podgrzewamy przez 10—15 minut. S4 Po wyjęciu z wody należy mieszanki jak najszybciej ostudzić i przechowywać w lodówce w temperaturze + 4°C lub — jeżeli to jest niemożliwe — w powolnym przepływie zimnej wody bieżącej. Niedopuszczalne jest przechowywanie mieszanek dla niemowląt dłużej jak 3 godziny w temperaturze pokojowej + 18° C i w wodzie stojącej, której temperatura po upływie około ł/s godziny dochodzi do temperatury pokojowej. Zarówno przy pasteryzacji mieszanek, jak i przy pod- grzewaniu przed podaniem ich niemowlęciu, temperatura 85 wody, do której wstawiamy buteleczki, powinna być taka sama jak mieszanki, gdyż w przeciwnym razie szkło mo- że popękać. g. Przed przystąpieniem do przyrządzania mieszanek starannie umyć ręce mydłem i założyć na wierzchnie ubranie czysty fartuch. h. Pomieszczenie (kuchnia), w której przyrządzamy mieszanki dla niemowlęcia, musi być czysta. Należy tę- pić muchy przez zakładanie lepów i tak zabezpieczyć na- czynia i pożywienie dziecka, aby muchy nie miały do nich dostępu. i. Temperaturę mieszanki podgrzanej sprawdzamy przed nakarmieniem niemowlęcia w ten sposób, że wy- lewamy kilka kropli na wewnętrzną stronę ręki powyżej dłoni; spadające krople powinny dać wrażenie ciepła, ale nie parzyć. W żadnym razie nie należy próbować pokarmu nie- mowlęcia przez smoczek lub tą samą łyżeczką, którą je karmimy lub poimy, gdyż w ten sposób zakażamy dziec- ko różnorodnymi .zarazkami znajdującymi się w jamie ustnej. Zarazki te, nie zawsze szkodliwe dla człowieka dorosłego, mogą stać się. przyczyną wielu chorób u nie- mowlęcia, zwłaszcza najmłodszego. Niektórym niedoświadczonym, młodym matkom może wydawać się nieco przesadne zachowywanie aż tyłu ostrożności, ale matki doświadczone wiedzą, że zachowa- nie czystości i higieny stokrotnie się nam opłaci, gdyż czas stracony na wwkonanie opisanych tu czynności — łatw" sobie „odbierzemy", gdy dziecko jest zdrowe, nor- malnie rozwija się i darzy nas swym radosnym uśmie- chem i szczebiotem. Poza tym należy pamiętać, że pie- lęgnowanie dziecka chorego i leczenie pochłania dużo więcej czasu aniżeli staranne i czyste przygotowanie mie- szanki-, kaszki czy soku. Przy sztucznym żywieniu niemowlęcia stosujemy 2 mieszanki mleczne jako zasadnicze, zastępujące pokarm kobiecy (matki): a) mieszankę mleczną częściowo rozcieńczoną wodą, tzw. dwójkę (II), która składa się zasadniczo z 2 części mleka i 1 części wody i cukru lub cukru i mąki; stosu- jemy ją tylko przez okres około 2 miesięcy; (dla noworodków stosujemy mieszankę II bez dodatku mąki); b) mieszankę mleczną złożoną z pełnego mleka, cukru i mąki, tzw. trójkę (III), którą podajemy od 3. miesiąca do końca pierwszego roku.
karmu:
K — 738 B — 24,2 g T — 2S,0g W — 106,5 g